Naar een autoluwe binnenstad

Foto: Commons wikimedia

Foto: Commons wikimedia

De gemeente IJsselstein is de afgelopen decennia sterk gegroeid en werkt momenteel hard aan de ontwikkeling van haar binnenstad. Het Structuurplan binnenstad IJsselstein verwoordt de ambitie helder: Realiseer een centrumgebied met een aantrekkelijke openbare ruimte en een kwalitatief goed aanbod van winkels en woningen. De ruim 700 jaar oude binnenstad met zijn eigen en hoog gewaardeerde identiteit vormt hiervoor het decor.

Om bereikbaar te blijven en de kwaliteit van de openbare ruimte tot zijn recht te laten komen, is een parkeerbeleidsplan opgesteld. Dit beleidsplan geeft onder meer aan hoe strategisch wordt omgegaan met de bestaande parkeercapaciteit en de realisatie van parkeervoorzieningen. Het toevoegen van parkeercapaciteit in een dergelijke omgeving brengt een niet geringe financiële en organisatorische inspanning met zich mee. Verklaar hierbij het profijtbeginsel van toepassing op de parkeerexploitatie en een bestuurlijk complexe opgave is daar. Met de uiteenlopende belangen van onder meer bewoners, bedrijven en bezoekers vergt de creatie van draagvlak bestuurlijke ervaring en souplesse.

Vanaf eind 2011 is de parkeeropgave voortvarend opgepakt. Duidelijk werd dat de positie van de gemeente IJsselstein, enig eigenaar en exploitant van alle parkeervoorzieningen, ruimte bood voor een strategische heroriëntatie. Naast het in kaart brengen van de mogelijke organisatievarianten is ook besloten het werkelijke gebruik van het parkeerareaal in beeld te brengen. Met het verrichten van enkele metingen is een beter inzicht verkregen in zowel parkeerdruk als ook het motief. Dit stelde ons in staat de effecten van verschillende reguleringsmaatregelen in beeld te brengen en een projectie te maken van de op termijn benodigde parkeercapaciteit. De positie van de gemeente IJsselstein  bood de mogelijkheid de voor- en nadelen van alle mogelijke organisatievarianten af te wegen en een optimale keuze te maken. De fase waarin IJsselstein zich bevindt, brengt verschillende onzekerheden met zich mee. Er bestaat geen zekerheid over het tempo waarmee de binnenstad zich ruimtelijk en economisch ontwikkelt, wat de impact is van het toevoegen van parkeercapaciteit en het gaan reguleren van het gebruik daarvan. Dit maakte dat de gemeente IJsselstein, als beleidsmaker, de beste kaarten heeft om de parkeerexploitatie op te pakken en deze succesvol te organiseren.

Met de eerste gegevens over het huidige gebruik van de parkeervoorzieningen en de verwachte ontwikkeling daarvan zijn met diverse belanghebbenden gesprekken gestart over de parkeerregulering en het verkeerscirculatieplan. Hiervoor is een externe klankbordgroep met diverse belanghebbenden samengesteld en een interne werkgroep van inhoudelijke specialisten. Deze groep verrichte het inhoudelijke werk, toetste op de geformuleerde uitgangspunten en was verantwoordelijk voor de borging van de financiële haalbaarheid en de technische en organisatorische maakbaarheid. In drie opeenvolgende bijeenkomsten konden de belanghebbenden hun wensen aangeven, werden zij geïnformeerd over de ontwikkelingen, en over mogelijke reguleringsvormen. Als onderdeel van de bereikbaarheid van de binnenstad werd tevens de verkeerscirculatie voor bijvoorbeeld bevoorrading maar ook het fietsverkeer beschouwd. De verkregen input is verwerkt in drie mogelijke scenario’s. Bij de beoordeling van deze scenario’s op hun kwalitatieve criteria ontstond een vierde scenario. Een scenario waarbij is ingezet op kwaliteit. De binnenstad en schil worden in eerste instantie exclusief bestemd voor bewoners en hun bezoek. Winkelende binnenstadbezoekers parkeren in of op de speciaal daarvoor bestemde tegen de binnenstad gelegen parkeervoorzieningen. Uitwijkgedrag naar de in de schil gelegen woonwijken wordt hiermee voorkomen en het beperkt zoekverkeer tot een minimum. Via een internetpeiling zijn bewoners van IJsselstein gevraagd dit voorkeursscenario te beoordelen. Uit de respons bleek dat de ingeslagen weg overwegend op steun kon rekenen en de beleidsnota “Voorkeurscenario autoluwe binnenstad IJsselstein” kon in december 2011 succesvol aan de gemeenteraad ter vaststelling worden aangeboden.

Eenmaal vastgesteld is de eerste helft van 2012 met een uitbreiding van belanghebbenden gestart met de uitwerking van de productenmatrix en de tarieven. In enkele bijeenkomsten is bepaald met welke producten invulling gegeven kon worden aan de basisregulering. Hierin is de binnenstad en de schil bestemd voor vergunninghouders en winkelend publiek parkeert in de daarvoor bestemde parkeervoorzieningen. De beperkte capaciteit maakt dat dubbelgebruik noodzakelijk is. Het exclusief bestemmen van capaciteit is vanwege het profijtbeginsel niet gewenst. Zo zijn enkele verschillende soorten parkeervergunningen bepaald, is voor bezoekers van bewoners een kortingsregeling bedacht en kunnen runshoppers gebruik maken van enkele flitsparkeerplaatsen in de binnenstad. Om vervolgens te voldoen aan het profijtbeginsel, een neutraal resultaat over de langjarige parkeerexploitatie, zijn de verschillende producten voorzien van een prijs. Hiervoor zijn op basis van verschillende kostentoedelingen verschillende tariefscenario’s gemaakt. Daar waar eerder de belangen min of meer gelijk gericht waren, een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte en een bereikbare binnenstad, bleek de verdeling van de lasten minder eenvoudig. Uiteindelijk is toch een evenwichtig voorkeurscenario bepaald wat recent door het college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad van IJsselstein ter goedkeuring is voorgelegd.

Nu de reguleringsvorm en de productenmatrix zijn vastgesteld kan worden overgegaan tot de implementatie. De startdatum voor de invoering van de parkeerregulering is vooralsnog bepaald op voorjaar 2013. Tot dit moment zal worden gewerkt aan de opbouw van de benodigde parkeerorganisatie en de aanschaf van de benodigde systemen. Waarbij de reguleringsmaatregelen zo gedetailleerd mogelijk worden vertaald in verordeningen en besluiten. Hoewel  het traject in nauw overleg met diverse belanghebbenden doorlopen is, zullen mogelijk niet alle maatregelen de beoogde resultaten brengen. Om tijdig bij te kunnen sturen zal het effect van de maatregelen gemonitord worden. Dit stelt ons in staat daar waar mogelijk bij te sturen. Immers de realisatie van een aantrekkelijke openbare ruimte en een kwalitatief goed aanbod van winkels en wonen blijft het doel.

Wethouder M.G.M. de Jong van Mobiliteit:

“Met de invoering van gereguleerd parkeren  willen we een mooie leefbare binnenstad te realiseren. De vraag was ‘hoe kunnen we, binnen de uitbreiding van de binnenstad, zo goed mogelijk verkeer en parkeren reguleren en de belangen onderscheiden en scheiden.’ Zowel het traject om te komen tot een voorkeursscenario voor de autoluwe binnenstad alsook het uitwerkingsplan hebben we samen met belanghebbenden opgepakt.  Er is nadrukkelijk gekozen voor participatie met alle belanghebbenden. Vertrekpunt daarbij was de notitie Autoluwe binnenstad. Het collegebestuur heeft zijn verantwoordelijkheid genomen om de tarifering naar zich toe te halen, toen bleek dat het niet mogelijk was tot overeenstemming tussen belanghebbenden te komen. Daarbij hebben we een balans gezocht tussen billijkheid en redelijkheid.”